Đọc kết quả khám mắt: các chỉ số thường gặp nghĩa là gì
Đăng ngày · 11 phút đọc
Ra khỏi phòng khám với tờ phiếu trên tay, nhiều người thấy toàn chữ viết tắt tiếng Anh, vài con số kèm dấu trừ hoặc dấu cộng, một phân số lạ và một số đo bằng độ. Bác sĩ đã giải thích nhưng lúc đó mắt còn mờ vì thuốc, về nhà thì không còn ai để hỏi. Bài này giải nghĩa các ký hiệu hay gặp để bạn hiểu phiếu của mình, không phải để tự chẩn đoán hay tự đặt kính theo số.
Trả lời ngắn: Trên phiếu có hai nhóm số khác hẳn nhau. Nhóm thứ nhất là thị lực, ghi dạng phân số như 10/10 hay 5/10, cho biết bạn nhìn rõ tới mức nào. Nhóm thứ hai là độ kính, gồm độ cầu với dấu trừ là cận và dấu cộng là viễn, độ trụ cho loạn thị luôn đi kèm trục, và độ cộng cho người đọc gần. Ngoài ra còn khoảng cách hai đồng tử để đặt tâm thấu kính, và nhãn áp là áp lực trong mắt. Mỗi con số chỉ có nghĩa khi đặt cạnh triệu chứng và kết quả khám của chính bạn.
Bấm chọn nền tảng AI để mở truy vấn trực tiếp. Prompt sẽ được tự động gửi hoặc sao chép sẵn vào bộ nhớ.
Cập nhật: 09/08/2026
AI có thể đưa ra kết quả chưa chính xác. Giá, thông số và quy định cần được đối chiếu với nguồn chính thức trước khi quyết định.
1. Hai nhóm số hay bị lẫn với nhau
Đây là chỗ lẫn phổ biến, nên nói trước.
Thị lực là mức nhìn rõ
Khi bạn đọc bảng chữ trên tường, người khám ghi lại mức bạn đọc được. Kết quả này gọi là thị lực, nói lên mắt bạn nhìn rõ tới đâu tại thời điểm đo.
Thị lực không cho biết mắt bạn cận bao nhiêu độ. Hai người cùng một mức thị lực có thể có độ kính rất khác nhau, và ngược lại. Đây là hai đại lượng đo hai chuyện: một cái đo kết quả nhìn, một cái đo công suất thấu kính cần dùng.
Vì sao không suy từ thị lực ra độ kính
Câu hỏi hay gặp là “nhìn được 5/10 thì cận mấy độ”. Câu này không có đáp án cố định. Quan hệ giữa hai đại lượng không phải một đổi một, còn phụ thuộc mức loạn thị, tuổi, khả năng điều tiết và cả nguyên nhân làm thị lực giảm — người giảm thị lực vì bệnh ở võng mạc có thể không có độ kính nào cả. Vì vậy con số thị lực dùng để theo dõi, không dùng để tự tính ra độ mà cắt kính.
Độ kính là công suất thấu kính cần dùng
Độ kính cho biết cần thấu kính mạnh bao nhiêu để đưa ảnh về đúng chỗ trên võng mạc. Đơn vị là diop, trên phiếu thường viết là D. Số này nằm ở phần đơn kính, không nằm ở phần thị lực.
Điều cần nói rõ ngay: kính chỉnh lại đường đi của tia sáng để bạn nhìn rõ khi đeo, chứ nó không làm hết cận. Bỏ kính ra thì mắt vẫn như cũ. Nhiều người tưởng đeo kính một thời gian là số độ sẽ giảm dần, nên hiểu đúng chỗ này giúp bớt kỳ vọng lệch.
2. Cách ghi mắt và cách ghi thị lực
Hai quy ước này lặp lại trên gần như mọi phiếu.
Ký hiệu mắt phải và mắt trái
Phiếu thường là bảng hai dòng hoặc hai cột, mỗi bên một mắt:
- OD, hoặc MP, hoặc R, hoặc RE — mắt phải.
- OS, hoặc MT, hoặc L, hoặc LE — mắt trái.
- OU — cả hai mắt cùng lúc.
Quy ước gần như luôn giữ: dòng trên hoặc cột bên trái là mắt phải. Nếu bạn nhớ lẫn hai bên khi kể lại thì cả câu chuyện bệnh bị lệch. Cái mà ký hiệu này không cho biết: bên nào đang có vấn đề. Nó chỉ là nhãn phân biệt hai mắt.
Thị lực ghi dạng phân số
Ở nhiều nơi trong nước, thị lực ghi kiểu 10/10, 8/10, 5/10. Cách hiểu đơn giản: 10/10 là mức nhìn rõ được coi là bình thường, các con số nhỏ hơn nghĩa là chỉ đọc được những dòng chữ lớn hơn.
Cách ghi khác là 20/20, 20/40, 20/200. Con số trước là khoảng cách bạn đứng, con số sau là khoảng cách mà người có mắt bình thường vẫn đọc được đúng dòng đó. Hai cách ghi chỉ là hai thang cho cùng một chuyện.
Điều phân số này không cho biết: nguyên nhân làm thị lực giảm. Chưa đeo kính đúng độ, đục thuỷ tinh thể, bệnh võng mạc hay tổn thương thần kinh thị giác đều có thể cho cùng một con số. Phân biệt là việc của buổi khám.
Thị lực không kính và có kính
Thị lực thường được ghi hai lần cho mỗi mắt: khi không đeo kính, và khi đã chỉnh kính. Nhiều nơi viết tắt là KK cho không kính và CK cho có kính.
Cặp số này nói nhiều hơn từng số riêng lẻ. Nếu không kính là 3/10 mà có kính lên 10/10, phần lớn vấn đề nằm ở tật khúc xạ và kính giải quyết được. Nếu đã chỉnh kính đúng mà vẫn không lên tới mức bình thường, thì còn nguyên nhân khác chưa được kính bù, và đó là điều nên hỏi bác sĩ chứ không tự suy diễn ở nhà.
3. Ba thành phần của đơn kính và số đo kèm theo
Đơn kính không phải một con số mà là một bộ.
Độ cầu và ý nghĩa của dấu
Cột SPH hoặc Cầu là phần chính. Dấu trừ nghĩa là cận thị, ví dụ −2.00 là cận hai độ. Dấu cộng nghĩa là viễn thị, ví dụ +1.50. Trị số càng lớn thì mức cần chỉnh càng nhiều.
Các bước thường là 0.25, nên bạn sẽ thấy −1.75, −2.00, −2.25 chứ ít khi thấy số lẻ khác. Nếu ô này ghi 0.00, để trống hoặc ghi PL thì mắt đó không cần độ cầu.
Điều dấu âm dương không cho biết: mắt bạn khoẻ hay đang có bệnh. Một mắt cận nhiều vẫn có thể khoẻ, còn mắt gần như không có độ vẫn có thể có bệnh ở đáy mắt.
Độ trụ và trục
CYL hoặc Trụ là phần dành cho loạn thị, cũng tính bằng diop và cũng có dấu. Loạn thị nghĩa là bề mặt mắt không cong đều theo mọi hướng, nên ảnh bị nhoè theo một hướng nhất định.
Đi liền với nó là AX hoặc Trục, ghi bằng độ từ 0 tới 180, cho biết phần độ trụ ấy đặt theo hướng nào. Hai ô bắt buộc đi cùng nhau: thiếu trục thì không mài được kính đúng, vì cùng một trị số đặt lệch hướng cho cảm giác nhìn khác hẳn. Nên chụp cả tờ phiếu thay vì chỉ nhớ mấy số chính.
Con số trục không nói gì về nặng nhẹ; trục 180 không nặng hơn trục 90.
Độ cộng cho người đọc gần
Cột ADD là độ cộng thêm khi nhìn gần, thường xuất hiện ở người từ khoảng bốn mươi tuổi trở lên, khi khả năng điều tiết giảm dần theo lẽ tự nhiên và đọc chữ nhỏ trở nên khó. Độ cộng luôn là số dương và thường giống nhau ở hai mắt; nó cộng vào phần nhìn xa để làm phần nhìn gần, chứ không thay thế phần nhìn xa.
Điều nó không cho biết: bạn nên chọn loại kính nào. Cùng một trị số có thể làm thành kính đọc riêng, kính hai tròng hay kính nhiều tiêu cự, tuỳ công việc và thói quen của bạn. Người cao tuổi thường có nhiều thứ cùng lúc trên một tờ phiếu, xem trang chuyên khoa mắt người cao tuổi.
Khoảng cách hai đồng tử
PD là khoảng cách giữa hai đồng tử, tính bằng milimet, dùng để đặt tâm hai thấu kính đúng trước hai đồng tử của bạn. Nếu lệch, bạn có thể đeo đúng độ mà vẫn mỏi hoặc thấy hơi kéo mắt, rõ hơn khi độ cao. Đây là một lý do kính bán sẵn theo số độ chung dễ gây mỏi: chúng dùng một khoảng cách trung bình cho mọi người. Số này không nói gì về sức khoẻ mắt.
4. Nhãn áp và các dòng khác trên phiếu
Tuỳ nơi khám và vấn đề của bạn, phiếu có thể ghi thêm.
Chỉ số nhãn áp
Nhãn áp là áp lực bên trong mắt, ghi bằng mmHg. Nó là một trong các thông số liên quan tới glôcôm, nhóm bệnh gây tổn thương thần kinh thị giác.
Chỗ dễ hiểu sai nằm ở đây. Nhãn áp trong giới hạn bình thường không có nghĩa là chắc chắn không có bệnh, vì có những trường hợp thần kinh thị giác bị tổn thương dù áp lực không cao. Ngược lại, một lần đo cao cũng chưa đủ kết luận, vì trị số thay đổi trong ngày và phụ thuộc cách đo cùng độ dày giác mạc. Con số này luôn được đọc cùng soi đáy mắt và các thăm dò khác.
Kết quả đo bằng máy và số cuối cùng
Nhiều nơi kẹp thêm tờ in từ máy đo tự động, thường có chữ AR hoặc Auto Ref. Đó là điểm khởi đầu để người khám biết nên thử từ đâu, không phải số để cắt kính.
Số dùng để cắt kính là số trên đơn chính thức, do bác sĩ hoặc kỹ thuật viên thử lại và bạn xác nhận là nhìn dễ chịu. Hai tờ lệch nhau là bình thường, vì máy có thể bị lệch do mắt đang điều tiết. Trình tự các bước trong buổi khám mô tả ở bài quy trình khám mắt gồm mấy bước và mất bao lâu.
🔴 Dấu hiệu phải đi khám ngay
Vài tình huống thì không chờ tới lịch hẹn. Hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay trong ngày nếu có:
- Thị lực giảm đột ngột ở một mắt, kể cả khi đã tự trở lại.
- Thấy như có màn che hoặc bóng đen dâng lên trong tầm nhìn.
- Chớp sáng cùng nhiều chấm đen mới xuất hiện.
- Đau nhức sâu trong mắt kèm nhức đầu, buồn nôn hoặc nôn.
- Mắt đỏ đậm kèm đau và sợ ánh sáng rõ rệt.
- Nhìn một vật thành hai xuất hiện đột ngột.
- Đường thẳng bỗng thấy méo hoặc gợn sóng.
Riêng khi có hạt bụi, mạt sắt hay hoá chất vào mắt, cách xử lý ban đầu nói ở bài dị vật bay vào mắt xử lý thế nào.
5. Điều bài viết này không thay được
Phần này quan trọng hơn tất cả các ký hiệu ở trên.
Vì sao con số cần được đọc cùng người bệnh
Bài viết giải nghĩa các ký hiệu để bạn hiểu tờ phiếu của mình. Bài không đọc được phiếu của bạn, không nói được các trị số ấy là bình thường hay bất thường với trường hợp của bạn, và không thay được việc bác sĩ giải thích kết quả.
Lý do là con số trên phiếu chỉ có nghĩa khi đặt cạnh triệu chứng bạn đang có, tiền sử bệnh, kết quả khám đèn khe và soi đáy mắt của chính bạn, cùng các lần đo trước để thấy hướng thay đổi. Cùng một trị số nhãn áp hay cùng một mức thị lực có thể dẫn tới hai kết luận khác nhau ở hai người, nên so số của mình với số của người khác gần như luôn dẫn tới kết luận sai.
Nếu về nhà mới thấy có chỗ chưa rõ, hãy ghi câu hỏi ra giấy và hỏi lại ở lần khám sau, hoặc gọi tới nơi đã khám. Cách chuẩn bị cho buổi khám ở bài đi khám mắt cần chuẩn bị gì và mục hỏi đáp trước khi đi khám. Thắc mắc thường gặp khác ở mục hỏi đáp, các nhóm bệnh mắt ở trang các chuyên khoa.
6. Việc nên tránh
Đừng tự đặt kính theo phiếu cũ khi đã có phiếu mới, và đừng tự giảm hay tăng độ so với đơn vì thấy đeo chưa quen. Đừng dùng đơn của người khác dù các số trùng nhau, vì khoảng cách hai đồng tử và trục loạn mỗi người một khác.
Đừng tra trị số của mình trên mạng rồi tự kết luận có bệnh gì, vì các bảng bạn thấy không tính tới phần khám mà chỉ bác sĩ có. Đừng bỏ qua một trị số nhãn áp được ghi chú là cần theo dõi chỉ vì mắt vẫn nhìn tốt, bởi nhiều bệnh gây tổn thương âm thầm trước khi ảnh hưởng tới thị lực trung tâm.
Đừng làm mất tờ phiếu. Hãy chụp ảnh cả tờ, gồm cả phần trục và khoảng cách đồng tử, rồi mang phiếu cũ theo các lần khám sau — hướng thay đổi qua các năm nói được nhiều điều mà một lần đo riêng lẻ không nói được. Về nhịp quay lại, xem bài khi nào cần khám lại mắt.
7. Câu hỏi thường gặp
OD và OS trên phiếu nghĩa là gì?
OD là mắt phải, OS là mắt trái. Một số nơi ghi MP và MT, hoặc R và L, hoặc RE và LE. Quy ước gần như luôn giữ là dòng trên hoặc cột bên trái dành cho mắt phải. Ký hiệu này chỉ để phân biệt hai mắt, nó không cho biết bên nào đang có vấn đề.
Thị lực 10/10 có phải là mắt không có vấn đề gì không?
Không hẳn. Trước hết phải xem đó là thị lực khi không đeo kính hay khi đã chỉnh kính, vì người cận đeo kính đúng độ vẫn đạt được mức này. Ngoài ra thị lực chỉ đo mức nhìn rõ, nó không thay được việc soi đáy mắt và đo nhãn áp để tìm những bệnh chưa ảnh hưởng tới thị lực.
Dấu trừ và dấu cộng ở cột độ cầu khác nhau thế nào?
Dấu trừ là cận thị, ví dụ −2.00 là cận hai độ. Dấu cộng là viễn thị, ví dụ +1.50. Trị số càng lớn thì mức cần chỉnh càng nhiều. Nếu ô này ghi 0.00, để trống hoặc ghi PL thì mắt đó không cần độ cầu. Dấu này không cho biết mắt khoẻ hay đang có bệnh.
Vì sao độ trụ luôn phải có trục đi kèm?
Vì độ trụ dành cho loạn thị, tức bề mặt mắt không cong đều theo mọi hướng, nên phần chỉnh ấy cần biết đặt theo hướng nào mới có tác dụng. Trục ghi bằng độ từ 0 tới 180. Cùng một trị số đặt lệch hướng cho cảm giác nhìn khác hẳn, nên thiếu trục thì không mài được kính đúng.
Nhãn áp bình thường thì chắc chắn không bị glôcôm phải không?
Không. Có những trường hợp thần kinh thị giác bị tổn thương dù áp lực trong mắt không cao. Ngược lại một lần đo cao hơn bình thường cũng chưa đủ kết luận, vì trị số thay đổi trong ngày và phụ thuộc cách đo cùng độ dày giác mạc. Con số này luôn được đọc cùng soi đáy mắt và các thăm dò khác.
Về nhà mới thấy chưa hiểu tờ phiếu thì làm sao?
Ghi các chỗ chưa rõ ra giấy rồi hỏi lại ở lần khám sau, hoặc gọi tới nơi đã khám. Đừng tra trị số của mình trên mạng rồi tự kết luận, và cũng đừng so với số của người khác, vì con số chỉ có nghĩa khi đặt cạnh triệu chứng và kết quả khám của chính bạn.