Đau mắt đỏ bao lâu thì khỏi? Diễn biến theo ngày

Mắt đỏ, cộm, chảy nước, sáng ngủ dậy mi dính lại — và câu hỏi bật ra ngay lúc đó gần như luôn là bao giờ thì hết. Câu hỏi này quan trọng thật, không chỉ vì sự khó chịu mà vì nó quyết định bạn nghỉ làm mấy hôm, con nghỉ học mấy ngày, và tới lúc nào thì việc chưa đỡ trở thành chuyện phải đi khám. Diễn biến của bệnh có một hình dạng khá đều, và biết trước hình dạng đó giúp bạn phân biệt được cái gì là bình thường với cái gì là dấu hiệu cần đi ngay.

Trả lời ngắn: Phần lớn trường hợp đau mắt đỏ do virus kéo dài khoảng bảy tới mười bốn ngày, nặng nhất vào ngày thứ ba tới thứ năm rồi giảm dần. Dạng do vi khuẩn thường ngắn hơn. Đặc điểm hay gặp là bệnh lan sang mắt thứ hai sau vài ngày. Nếu sau một tuần chưa có xu hướng đỡ, hoặc bất cứ lúc nào xuất hiện đau nhức, sợ ánh sáng và nhìn mờ, cần đi khám.

1. Diễn biến theo ngày trông thế nào

Biết trước đường đi của bệnh giúp bạn bớt lo ở giai đoạn nặng nhất.

Đường đi thường gặp

Với dạng do virus, vốn chiếm phần lớn các trường hợp lây thành đợt, diễn biến thường theo trình tự:

• Ngày 1–2 — một mắt bắt đầu cộm, đỏ nhẹ, chảy nước mắt nhiều, có cảm giác như có cát.
• Ngày 3–5 — đỏ rõ nhất, mi có thể sưng, dử nhiều hơn vào buổi sáng, và mắt thứ hai thường bắt đầu bị.
• Ngày 6–10 — đỏ giảm dần, dử ít đi, cảm giác cộm nhẹ hơn.
• Ngày 10–14 — mắt gần trở lại bình thường, một số người còn cộm nhẹ hoặc mờ thoáng qua thêm ít lâu.

Điểm cần nhớ: bệnh nặng lên trong vài ngày đầu là diễn biến thường gặp, không phải dấu hiệu điều trị sai. Điều đáng lo là khi qua một tuần mà vẫn không có xu hướng đỡ, hoặc khi xuất hiện nhóm triệu chứng nói ở mục 3.

Một chi tiết hay gây lo lắng nữa: ở một số người, sau khi mắt đã hết đỏ vẫn còn cảm giác nhìn hơi mờ hoặc chói nhẹ thêm vài tuần. Nguyên nhân thường là các đốm viêm rất nhỏ còn sót trên bề mặt giác mạc sau đợt bệnh do virus. Chúng thường mờ dần theo thời gian, nhưng đây là tình huống nên được bác sĩ xem lại chứ không nên tự theo dõi ở nhà, vì việc phân biệt nó với một tổn thương đang tiến triển cần khám đèn khe.

Vì sao mắt thứ hai cũng bị

Rất nhiều người hoảng khi mắt còn lại bắt đầu đỏ sau vài ngày, tưởng bệnh đang xấu đi. Thực tế đây là diễn biến quen thuộc, thường do tay chạm vào mắt bệnh rồi chạm sang mắt kia, hoặc do dùng chung khăn. Mắt thứ hai thường nhẹ hơn và cũng hồi theo cùng nhịp. Cách hạn chế nói ở bài đau mắt đỏ lây qua đường nào.

2. Không phải mắt đỏ nào cũng cùng một bệnh

Thời gian khỏi phụ thuộc vào nguyên nhân, và nguyên nhân thì không tự nhìn ra được.

Ba nhóm hay gặp

Nhóm do virus thường bắt đầu một bên, chảy nước trong nhiều, có thể kèm đau họng hoặc nổi hạch trước tai, và là nhóm lây mạnh nhất. Nhóm do vi khuẩn thường có dử đặc màu vàng hoặc xanh, mi dính chặt buổi sáng, và thường đáp ứng nhanh hơn khi được điều trị đúng. Nhóm do dị ứng có đặc điểm riêng là ngứa nhiều, thường bị cả hai bên cùng lúc, tái đi tái lại theo mùa hoặc theo môi trường, và không lây.

Ngoài ba nhóm này còn các nguyên nhân khác gây mắt đỏ nhưng nghiêm trọng hơn hẳn, liệt kê ở bài mắt đỏ nhưng không phải đau mắt đỏ. Đây là lý do không nên mặc định mọi mắt đỏ đều là đau mắt đỏ.

Vì sao không tự phân biệt được ở nhà

Các nhóm trên chồng lấn nhau khá nhiều về biểu hiện, và ngay cả bác sĩ cũng cần khám đèn khe để nhìn bề mặt giác mạc rồi mới kết luận. Cảm giác cộm như có hạt cát chẳng hạn xuất hiện ở nhiều tình trạng khác nhau, phân biệt ở bài mắt cộm như có hạt cát. Vì vậy việc tự đoán rồi tự mua thuốc nhỏ là chỗ hay đi chệch nhất.

3. Khi nào cần đi khám — và khi nào phải đi ngay

Có mốc theo thời gian và có nhóm dấu hiệu không chờ theo thời gian.

Mốc theo thời gian

Nên đi khám nếu sau bảy ngày mà mắt chưa có xu hướng đỡ, nếu bệnh đang đỡ rồi bỗng nặng trở lại, hoặc nếu bạn đang đeo kính áp tròng khi bị. Trẻ nhỏ, người có bệnh nền suy giảm miễn dịch, người vừa mổ mắt hay vừa bị chấn thương mắt nên đi khám sớm chứ không chờ mốc bảy ngày — với trẻ, xem thêm trang chuyên khoa mắt trẻ em. Chuẩn bị cho buổi khám ở bài đi khám mắt cần chuẩn bị gì và mục hỏi đáp trước khi đi khám.

🔴 Dấu hiệu phải đi khám ngay

Những biểu hiện dưới đây cần bác sĩ nhãn khoa xem ngay trong ngày, bất kể mới bị mấy hôm:

• Đau nhức trong mắt chứ không chỉ cộm rát ở bề mặt.
• Sợ ánh sáng rõ rệt, phải nheo hoặc nhắm mắt khi ra sáng.
• Nhìn mờ đi, dù chỉ mờ nhẹ và không hết sau khi chớp mắt.
• Đỏ đậm tập trung thành vòng quanh tròng đen.
• Có đốm trắng đục nhìn thấy được trên bề mặt tròng đen.
• Mắt đỏ sau khi có vật gì bay vào hoặc sau chấn thương.
• Mắt đỏ ở người đang đeo kính áp tròng, hoặc ở trẻ sơ sinh.

Nhóm ba dấu hiệu đầu — đau, sợ sáng, nhìn mờ — là bộ ba quan trọng nhất, vì chúng gợi ý tổn thương đã vào tới giác mạc chứ không còn ở kết mạc, mô tả ở bài loét giác mạc: dấu hiệu phải đi khám trong hôm nay.

4. Hướng xử lý và chăm sóc tại nhà

Phần lớn việc là giảm khó chịu và tránh làm nặng thêm.

Buổi khám gồm gì

Bác sĩ hỏi bệnh sử, đo thị lực, rồi khám đèn khe để xem kết mạc, bờ mi và đặc biệt là bề mặt giác mạc. Có thể dùng thuốc nhuộm bề mặt để phát hiện các tổn thương nhỏ mà mắt thường không thấy, và lật mi để tìm dị vật ẩn. Khi cần, bác sĩ lấy mẫu dử để xét nghiệm. Toàn bộ quá trình ở bài quy trình khám mắt gồm mấy bước. Nhóm bệnh bề mặt nhãn cầu nói chung ở trang chuyên khoa giác mạc – kết mạc.

Chăm sóc tại nhà

Chườm mát lên mi giúp giảm cộm và sưng. Lau dử bằng gạc sạch dùng một lần, lau từ trong ra ngoài, mỗi mắt một miếng riêng. Rửa tay trước và sau mỗi lần chạm vào mắt. Nghỉ ngơi, giảm thời gian nhìn màn hình vì mắt đang nhạy. Tháo kính áp tròng và không đeo lại cho tới khi bác sĩ cho phép. Dùng khăn mặt và gối riêng.

Với dạng do dị ứng, chườm mát có giá trị hơn hẳn và việc tìm ra thứ gây dị ứng để tránh mới là phần quyết định — bụi nhà, phấn hoa, lông vật nuôi hay một loại mỹ phẩm mới dùng. Ở nhóm này, càng dụi thì càng ngứa thêm theo một vòng lặp khó dừng, nên việc chườm mát thay cho dụi mắt là thay đổi đáng làm nhất.

Về thuốc: nước mắt nhân tạo giúp giảm cộm và có thể dùng để làm dịu, cách chọn ở bài nước mắt nhân tạo dùng thế nào. Các loại thuốc nhỏ khác, đặc biệt là thuốc kháng sinh và thuốc chứa corticoid, phải do bác sĩ chỉ định. Corticoid dùng sai trong trường hợp có tổn thương giác mạc do virus có thể làm tình trạng nặng lên rõ rệt — đây là lý do quan trọng nhất để không dùng lại đơn cũ hay đơn của người khác. Nếu bác sĩ có kê corticoid, thuốc thường được giảm liều theo lịch chứ không dừng đột ngột, nên hãy hỏi rõ cách dùng và mốc tái khám trước khi rời phòng khám.

Điều bài viết này không thay được

Bài viết mô tả diễn biến thường gặp và ranh giới cần đi khám. Nó không xác định được mắt bạn đỏ vì nguyên nhân nào, và không đánh giá được bề mặt giác mạc — việc đó cần khám đèn khe.

5. Việc nên tránh

Đây là nhóm bệnh mà các việc làm sai gây hậu quả rõ.

Tự mua thuốc nhỏ có corticoid vì nghe nói nhanh khỏi là việc nguy hiểm nhất, vì nó có thể làm tổn thương giác mạc nặng lên và kéo dài. Dùng lại đơn thuốc cũ hoặc đơn của người khác cũng vậy, vì nguyên nhân lần này có thể khác hẳn. Nhỏ nước lá, đắp lá trầu, xông thảo dược hay xông hơi nóng lên mắt có thể gây bỏng và viêm nhiễm nặng thêm. Đắp lá lên mắt trẻ nhỏ đặc biệt nên tránh.

Ngoài ra: đừng day dụi mắt, vì việc này làm trầy bề mặt và đẩy mầm bệnh sang mắt kia. Đừng đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ. Đừng dùng chung khăn, gối, thuốc nhỏ hay đồ trang điểm mắt, kể cả trong nhà. Đừng dùng lại lọ thuốc nhỏ đã mở từ đợt trước. Đừng che kín mắt bằng băng gạc trừ khi bác sĩ dặn. Và đừng chờ đủ bảy ngày khi đã có đau nhức, sợ sáng hoặc nhìn mờ — nhóm này đi ngay chứ không tính theo mốc. Các tổn thương ở mi như lẹo và chắp là chuyện khác, phân biệt ở bài lẹo và chắp ở mí mắt.

6. Câu hỏi thường gặp

7. Đọc thêm

• Chuyên khoa giác mạc – kết mạc
• Các chuyên khoa
• Chuyên khoa mắt trẻ em
• Đau mắt đỏ lây qua đường nào
• Mắt cộm như có hạt cát
• Lẹo và chắp ở mí mắt
• Đi khám mắt cần chuẩn bị gì
• Mắt đỏ nhưng không phải đau mắt đỏ
• Loét giác mạc: dấu hiệu phải đi khám trong hôm nay
• Nước mắt nhân tạo dùng thế nào
• Quy trình khám mắt gồm mấy bước
• Hỏi đáp trước khi đi khám