Mắt trẻ em
Mắt trẻ em phát triển mạnh trong những năm đầu đời. Trẻ có thể không tự nhận ra mình nhìn kém, vì vậy cha mẹ cần chú ý nheo mắt, nghiêng đầu, che một mắt, ngồi sát màn hình, đọc chậm hoặc hay va vào đồ vật. Khám đúng thời điểm giúp đánh giá thị lực, khúc xạ và sự phối hợp hai mắt.
Vì sao trẻ cần khám riêng?
Trẻ không phải người lớn thu nhỏ. Cách đo thị lực phụ thuộc tuổi, khả năng hợp tác và giai đoạn phát triển thị giác. Một mắt nhìn kém có thể được mắt còn lại bù trừ nên trẻ vẫn chơi bình thường. Nếu phát hiện muộn, nhược thị có thể khó cải thiện hơn.
Khúc xạ gồm cận thị, viễn thị và loạn thị; mức độ thay đổi theo quá trình lớn lên. Lác, sụp mi, bất thường đồng tử, chảy nước mắt kéo dài hoặc sợ sáng cũng cần được đánh giá. Không tự mua kính theo kết quả đo ở cửa hàng khi trẻ có dấu hiệu bất thường.
Nhận biết cận thị và nguy cơ tăng độ
Trẻ cận thị thường nheo mắt nhìn xa, đưa sách gần, chép bài chậm, không nhìn rõ bảng hoặc thích ngồi đầu lớp. Khô mắt, thiếu ngủ và khó tập trung cũng có thể gây nheo mắt, nên đo khúc xạ theo chỉ định giúp phân biệt.
Thời gian ngoài trời, khoảng cách đọc, ánh sáng và màn hình liên quan đến thói quen thị giác. Cha mẹ nên tạo quãng nghỉ khi học, khuyến khích hoạt động ngoài trời an toàn, đặt màn hình đúng khoảng cách và giữ tư thế ngồi phù hợp. Không có mẹo ăn uống thay thế việc đo mắt.
Nhược thị, lác và phối hợp hai mắt
Nhược thị là tình trạng thị lực phát triển không đầy đủ dù không nhất thiết có tổn thương rõ. Nguyên nhân có thể là chênh lệch khúc xạ, lác hoặc cản trở đường nhìn. Điều trị thường cần kính đúng độ và kế hoạch theo dõi; một số trẻ được hướng dẫn che mắt. Thời gian đáp ứng phụ thuộc tuổi và mức tuân thủ.
Lác mới xuất hiện, nhìn đôi, nghiêng đầu hoặc nhắm một mắt khi ra nắng cần được khám. Cha mẹ nên mang theo ảnh, video hành vi bất thường và đơn kính cũ để bác sĩ so sánh.
Buổi khám diễn ra thế nào?
Bác sĩ hỏi tiền sử thai kỳ, sinh non, bệnh mắt gia đình, thời điểm bắt đầu biểu hiện và thói quen học tập. Trẻ được đo thị lực theo tuổi, khám vận nhãn, đồng tử, đèn khe và khúc xạ. Khi cần, thuốc giãn đồng tử giúp đo khách quan hơn; bác sĩ sẽ nói rõ thời gian nhìn mờ.
Cha mẹ nên giải thích nhẹ nhàng, cho trẻ ngủ đủ, mang kính đang dùng và đến sớm để trẻ làm quen. Kết quả khám là cơ sở lập kế hoạch, không phải lời hứa rằng độ cận sẽ không tăng trong tương lai.
Chuẩn bị trước khi đến khám
Hãy ghi lại thời điểm bắt đầu triệu chứng, tốc độ thay đổi, mắt bị ảnh hưởng và những việc làm triệu chứng tăng hoặc giảm. Mang theo kính đang sử dụng, đơn thuốc, thuốc nhỏ mắt, kết quả chụp hoặc phiếu đo cũ và danh sách bệnh toàn thân. Trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi nên có người đi cùng để mô tả thay đổi trong sinh hoạt.
Không tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid, không dùng lại đơn cũ và không tự ngừng thuốc đang được kê. Nếu cần nhỏ thuốc giãn đồng tử, thị lực có thể mờ tạm thời; nên sắp xếp người đưa về và không tự lái xe khi nhìn chưa rõ.
Khi nào cần đi khám sớm?
- Thị lực giảm nhanh, có vùng tối, màn che hoặc nhìn méo mới xuất hiện.
- Đau mắt nhiều, đỏ mắt, sợ sáng, buồn nôn hoặc đau đầu kèm nhìn mờ.
- Mắt bị hóa chất, dị vật, chấn thương hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng sau can thiệp.
- Triệu chứng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền diễn tiến nhanh.
Website chỉ cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế khám cấp cứu, chẩn đoán hoặc đơn thuốc của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể tự xác định chuyên khoa không?
Dấu hiệu giúp định hướng ban đầu nhưng không thay thế khám. Nếu chưa rõ, hãy mô tả triệu chứng khi gọi tổng đài để được hướng dẫn nhóm phù hợp.
Khám có phải lúc nào cũng cần nhiều xét nghiệm?
Không. Bác sĩ chọn phép đo dựa trên tuổi, triệu chứng, bệnh sử và kết quả khám; không phải ai cũng cần làm mọi bước.
Có cần nhịn ăn trước khi khám mắt?
Khám mắt thông thường không yêu cầu nhịn ăn. Nếu dự kiến thủ thuật hoặc xét nghiệm khác, cơ sở y tế sẽ hướng dẫn riêng.
Có nên mang đơn thuốc cũ?
Nên mang theo đơn, vỏ thuốc hoặc ảnh chụp rõ tên thuốc và liều dùng để bác sĩ tránh lặp thuốc và nhận biết dị ứng.
Sau nhỏ giãn đồng tử có thể tự lái xe không?
Chỉ lái xe khi đã nhìn rõ và cảm thấy an toàn. Người nhìn mờ hoặc nhạy sáng nên có người đưa đón.
Bao lâu nên tái khám?
Lịch tái khám phụ thuộc bệnh và kết quả đo. Đi sớm hơn nếu triệu chứng xấu đi hoặc thuốc gây tác dụng không mong muốn.
Có thể gửi ảnh mắt để chẩn đoán trước không?
Ảnh điện thoại chỉ hỗ trợ mô tả bề mặt, không đánh giá được thị lực, nhãn áp hay võng mạc. Đau, giảm thị lực hoặc chấn thương cần khám trực tiếp.
Thông tin trên trang được cập nhật thế nào?
Nội dung được ghi ngày cập nhật trong hệ thống quản trị và rà soát trước khi công khai; không phải cam kết kết quả cho từng người bệnh.