Nhìn thấy quầng sáng quanh đèn vào buổi tối

Lái xe buổi tối, đèn xe ngược chiều toả ra một vòng sáng lớn nhoè nhoẹt, đèn đường có tán quanh, và bạn phải nheo mắt để tách được đường khỏi ánh sáng. Ban ngày thì mọi thứ vẫn bình thường nên rất khó nói là mắt có vấn đề. Đây là một triệu chứng ít được kể lại với bác sĩ, một phần vì người bệnh nghĩ đó là chuyện của đèn xe chứ không phải của mắt mình.

Trả lời ngắn: Một mức quầng sáng nhẹ khi nhìn nguồn sáng mạnh trong bóng tối là hiện tượng quang học bình thường ở mọi người. Điều cần khám là khi quầng to lên rõ rệt so với trước, xuất hiện ở một bên, kèm nhìn mờ, hoặc kèm khó chịu. Nhóm quầng sáng đi cùng đau mắt dữ dội, đỏ mắt và nhức đầu là tình huống phải đi ngay trong hôm nay.

1. Vì sao lại có quầng sáng

Có một cơ chế quang học chung, rồi từ đó mới phân nhánh.

Ánh sáng bị tán khi đi qua môi trường không hoàn toàn trong

Để tạo được ảnh sắc nét, ánh sáng phải đi qua các lớp trong suốt phía trước mắt rồi hội tụ đúng chỗ trên võng mạc. Nếu một trong các lớp đó giảm độ trong hoặc có bề mặt không đều, một phần ánh sáng bị lệch khỏi đường đi thay vì hội tụ vào đúng điểm. Phần lệch ấy trải ra quanh ảnh chính và bạn nhìn thấy nó dưới dạng vòng sáng.

Vì vậy quầng sáng là hiện tượng của sự tán ánh sáng, không phải của bản thân bóng đèn. Điều này giải thích vì sao chỉ mình bạn thấy quầng còn người ngồi cạnh thì không.

Vì sao chỉ thấy rõ vào buổi tối

Ban ngày ánh sáng nền mạnh nên phần ánh sáng bị tán chìm lẫn vào nền chung và bạn không nhận ra. Buổi tối thì ngược lại: nền tối, con ngươi giãn rộng để lấy thêm ánh sáng, và phần rìa của hệ quang học được huy động nhiều hơn — vốn là phần hay có sai lệch nhất. Cộng thêm nguồn sáng chói nằm trên nền tối, độ tương phản rất cao, nên vòng tán hiện ra rõ.

Đây cũng là lý do một số người chỉ than khó chịu khi lái xe đêm mà mọi sinh hoạt ban ngày vẫn bình thường, và vì thế thường trì hoãn việc đi khám.

Các nhóm nguyên nhân thường được cân nhắc

Để bạn hiểu vì sao bác sĩ hỏi kỹ và khám nhiều bước, đây là các hướng hay được xét tới: thay đổi ở lớp trong suốt ngoài cùng của mắt, chẳng hạn phù nề hoặc bề mặt không đều; giảm độ trong của các môi trường bên trong mắt theo tuổi; tật khúc xạ chưa được chỉnh đủ, nhất là loạn thị; tình trạng khô bề mặt làm lớp phim nước mắt không còn phẳng; ảnh hưởng sau các can thiệp ở mắt; và nhóm liên quan tới nhãn áp tăng.

Nhóm cuối cần tách riêng vì mức khẩn trương khác hẳn — quầng sáng do phù nề lớp ngoài khi nhãn áp tăng nhanh thường đi kèm đau và đỏ, và đó là tình huống cấp cứu bàn ở bài đau mắt dữ dội kèm nhức đầu và nôn.

2. Khi nào cần đi khám

Phần này giúp bạn tự xếp mức khẩn trương.

Nên mô tả quầng sáng thế nào cho có ích

Vì lúc khám trong phòng sáng bạn không tái hiện được triệu chứng, lời kể là dữ liệu quan trọng. Hãy để ý và ghi lại vài điểm: quầng có hình tròn đều quanh đèn hay toả thành các tia; có màu sắc kiểu cầu vồng hay chỉ là vùng trắng nhoè; to bằng chừng nào so với bản thân bóng đèn; thấy ở cả hai mắt hay chỉ một bên, và cách kiểm tra là che lần lượt từng mắt khi đang nhìn một nguồn sáng xa.

Ngoài ra hãy nhớ lại triệu chứng bắt đầu từ bao giờ và có nặng dần không, có xuất hiện sau một mốc nào đó không — sau một đợt bệnh, sau khi đổi kính, sau phẫu thuật mắt, sau chấn thương, hay sau khi bắt đầu một loại thuốc mới. Chi tiết mốc thời gian này thường thu hẹp được hướng khám rất nhiều.

Mức bình thường và mức cần khám

Gần như ai cũng thấy một chút tán sáng quanh đèn pha trong đêm, nhất là khi trời mưa, kính xe bẩn, hoặc mắt kính bị xước và bám dầu. Đặc điểm của mức bình thường là: hai mắt như nhau, mức độ ổn định qua nhiều tháng, hết khi lau kính hoặc khi điều kiện thời tiết thay đổi, và không kèm mờ hay khó chịu.

Hãy đi khám nếu có bất kỳ điểm nào sau đây:

• Quầng to lên rõ rệt so với trước, hoặc mới xuất hiện gần đây.
• Chỉ thấy ở một bên mắt.
• Kèm nhìn mờ, kể cả mờ nhẹ hoặc chỉ mờ vào buổi tối.
• Kèm cảm giác nhìn qua màn sương, màu sắc nhợt đi.
• Kèm chói nhiều khi ra sáng — nhóm này bàn ở bài mắt nhạy cảm với ánh sáng bất thường.
• Kèm nhìn một vật thành hai — xem bài nhìn đôi, nhìn nhoè.
• Làm bạn không lái xe đêm được nữa, dù trước đây vẫn lái bình thường.
• Xuất hiện sau một can thiệp ở mắt, hoặc sau chấn thương.

🔴 Dấu hiệu phải đi khám ngay

• Quầng sáng kèm đau mắt dữ dội và đỏ mắt, nhất là khi có nhức đầu và nôn.
• Quầng sáng xuất hiện đột ngột ở một bên cùng với nhìn mờ nhanh.
• Kèm thị lực giảm đột ngột dù chỉ thoáng qua — mô tả ở bài mắt mờ đột ngột trong vài phút rồi trở lại.
• Kèm sờ thấy nhãn cầu căng cứng hơn bên kia.
• Kèm hai con ngươi không đều nhau.
• Kèm buồn nôn, nôn, hoặc nhìn thấy mọi thứ như qua sương mù dày lên nhanh.
• Xuất hiện ngay sau chấn thương ở mắt.

Ranh giới cần nhớ: quầng sáng đơn thuần, hai bên, ổn định thì hẹn khám trong tuần; quầng sáng kèm đau và đỏ thì tính bằng giờ. Danh sách các dấu hiệu cấp cứu khác ở bài mười dấu hiệu ở mắt phải đi khám ngay.

Buổi khám gồm gì

Bác sĩ hỏi quầng xuất hiện từ bao giờ, một bên hay hai bên, có kèm mờ hay đau không, có tiền sử phẫu thuật mắt hay chấn thương không, và các thuốc đang dùng. Sau đó đo thị lực từng mắt, đo khúc xạ để xem có tật khúc xạ chưa chỉnh đủ, đo nhãn áp, khám bề mặt nhãn cầu và đánh giá màng phim nước mắt, soi đèn khe để xem độ trong của các môi trường trong mắt, rồi soi đáy mắt.

Tuỳ những gì tìm thấy, có thể cần đánh giá thêm về hình thể bề mặt trước của mắt, đo độ dày lớp ngoài, hoặc đánh giá góc thoát dịch. Nhiều bước trong số này nhanh và không gây khó chịu đáng kể. Thông tin liên hệ ở trang liên hệ; nhóm bệnh đáy mắt thuộc dịch kính võng mạc, nhóm liên quan tới nhãn áp thuộc glôcôm.

3. Lái xe đêm và những việc nên làm

Phần này giải quyết mối lo thực tế nhất của người có triệu chứng.

Việc nên làm

Lau sạch kính mắt và kính chắn gió — dầu mỡ và vết xước trên hai bề mặt này làm tán sáng thêm rất nhiều, và đây là yếu tố hay bị bỏ qua nhất. Đi đo lại khúc xạ nếu đã lâu chưa kiểm tra, vì loạn thị chưa chỉnh đủ là nguyên nhân hay gặp và cũng dễ xử lý. Hạ độ sáng bảng đồng hồ trong xe để mắt không phải liên tục thích nghi qua lại. Giảm tốc độ và tăng khoảng cách với xe trước khi gặp đèn ngược chiều, nhìn hơi chếch về mép đường bên mình thay vì nhìn thẳng vào đèn.

Nếu triệu chứng làm bạn thấy không an toàn thì hãy hạn chế lái xe đêm cho tới khi được khám. Điều này không phải là chuyện thận trọng quá mức, vì thời gian mắt phục hồi sau khi bị chói kéo dài hơn ở người có tán sáng nhiều.

Nhóm đã phẫu thuật mắt

Người từng mổ mắt hay gặp câu hỏi này nên tách ra nói riêng. Sau nhiều loại can thiệp ở phần trước nhãn cầu, một mức tán sáng và quầng quanh đèn trong thời gian đầu là điều nằm trong dự kiến, và bác sĩ thường dặn trước rằng nó sẽ giảm dần. Điều cần báo lại là khi quầng nặng lên thay vì nhẹ đi theo thời gian, khi nó quay lại sau khi đã hết, hoặc khi kèm nhìn mờ, đau và đỏ mắt.

Người đeo kính áp tròng cũng thuộc nhóm hay thấy quầng, nhất là khi đeo quá giờ, kính đã cũ, hoặc bề mặt mắt đang khô. Trong tình huống này hãy thử bỏ kính tiếp xúc vài ngày và đeo kính gọng xem triệu chứng có đổi không — nếu đổi rõ thì đó là thông tin đáng nói với bác sĩ, còn nếu không đổi thì cần tìm nguyên nhân khác.

Việc không nên làm

Đừng mua kính “lọc ánh sáng xanh” hay kính đêm màu vàng rồi coi như đã xử lý xong, vì chúng không tác động tới nguyên nhân gây tán sáng và loại màu đậm còn làm giảm lượng ánh sáng vào mắt trong điều kiện vốn đã tối. Đừng tự tăng độ kính theo cảm giác. Đừng tự nhỏ thuốc để “làm sáng mắt”. Đừng bỏ qua triệu chứng chỉ ở một bên. Và đừng chờ tới khi nhìn mờ cả ban ngày mới đi khám, vì phần lớn nhóm này được xử lý dễ hơn khi phát hiện sớm.

Điều bài viết này không thay được

Bài viết giúp bạn phân biệt mức bình thường với mức cần khám và biết nên mô tả gì. Nó không xác định được lớp nào trong hệ quang học đang gây tán sáng, không đo được nhãn áp, và không thay được soi đèn khe. Nhóm mỏi mắt do màn hình bàn ở bài nhức mỏi mắt khi nhìn máy tính lâu, nhóm co giật mi ở bài mắt giật và co mí liên tục, và quy trình soi đáy mắt mô tả ở bài soi đáy mắt là gì. Các nội dung khác ở mục kiến thức nhãn khoa.

4. Câu hỏi thường gặp

5. Đọc thêm

• Kiến thức nhãn khoa
• Dịch kính võng mạc
• Glôcôm
• Mắt giật và co mí liên tục
• Mười dấu hiệu ở mắt phải đi khám ngay
• Nhìn đôi, nhìn nhoè
• Soi đáy mắt là gì
• Mắt nhạy cảm với ánh sáng bất thường
• Mắt mờ đột ngột trong vài phút rồi trở lại
• Đau mắt dữ dội kèm nhức đầu và nôn
• Nhức mỏi mắt khi nhìn máy tính lâu
• Liên hệ