Bụi xi măng vào mắt ở công trường: vì sao không nên chỉ dụi cho hết cộm?

Trả lời nhanh: Bụi xi măng vừa là hạt gây cộm vừa có tính kiềm khi gặp nước. Vì vậy, mắt tiếp xúc không nên được xử lý như một hạt bụi vô hại.

Điều gì trong công việc có thể ảnh hưởng đến mắt?

Dụi mắt có thể làm hạt cọ xát bề mặt giác mạc. Xi măng ướt hoặc hỗn hợp vữa bắn vào mắt còn gây nguy cơ kích ứng hóa học. Mức độ không thể tự đánh giá qua việc nhìn thấy bao nhiêu bột ở mí mắt. Người làm công trường cần biết vị trí nguồn nước rửa mắt trước ca, thay vì đợi có tai nạn mới tìm.

Cách giảm nguy cơ trong ca làm việc

Ngừng công việc và rửa mắt ngay bằng nhiều nước sạch, giữ mí mở để nước cuốn trôi hạt. Không tự dùng ngón tay, tăm bông hoặc nhíp lấy hạt bám sâu. Sau đó mang thông tin vật liệu đến cơ sở y tế; nếu tiếp xúc với vữa hoặc xi măng ướt, cần đánh giá sớm. Phòng ngừa bằng kính bảo hộ phù hợp với bụi bắn, che chắn công đoạn và vệ sinh tay trước khi chạm mắt.

Vì sao xi măng khác bụi đường thông thường?

Xi măng khô có thể bay thành hạt nhỏ khi đổ bao, trộn vật liệu, quét sàn hoặc tháo cốp pha. Khi gặp ẩm, vật liệu có tính kiềm và có thể gây tổn thương mắt; vì vậy cảm giác cộm sau khi bị bột xi măng bắn không nên coi là chuyện nhỏ. Không thể nhìn ngoài mắt để biết còn hạt ở dưới mí hay mức độ bề mặt mắt đã bị ảnh hưởng. Người lao động thường dụi mắt vì tưởng chỉ là bụi, nhưng hành động này có thể làm trầy thêm. Hãy báo ngay cho người phụ trách, rời vùng bụi và dùng điểm rửa mắt theo quy trình an toàn của công trường. Nếu có đau, đỏ, chảy nước mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, cần được nhân viên y tế đánh giá kịp thời. Kể cả sau khi bớt cộm, việc ghi rõ loại vật liệu và cách tiếp xúc vẫn giúp bác sĩ xem xét nguy cơ phù hợp.

Những thời điểm dễ bị bụi bắn

Nguy cơ không chỉ xuất hiện lúc trực tiếp trộn vữa. Người xé bao xi măng, đổ vật liệu từ trên cao, dùng máy khuấy, chà bề mặt khô hoặc đứng gần xe đổ nguyên liệu đều có thể gặp bụi. Gió đổi hướng làm đám bụi đi về phía người quan sát. Trước ca, nhóm nên thống nhất ai làm công đoạn tạo bụi, khu vực cách ly, hướng gió và vị trí rửa mắt. Giảm bụi tại nguồn bằng thao tác, che chắn hoặc kỹ thuật được công trường phê duyệt, đồng thời dùng bảo vệ mắt phù hợp. Khẩu trang che đường hô hấp không thay cho kính bảo vệ mắt; kính cận thông thường cũng để hở. Khi công việc trên cao, cần chú ý bụi rơi xuống mặt người bên dưới. Một quy trình rõ cho cả người làm chính và người đi ngang hiệu quả hơn lời nhắc chung chung rằng ‘đừng đứng gần’.

Rửa mắt và chuyển đi khám

Nếu bột hoặc vữa vào mắt, tránh dụi. Bắt đầu xối rửa với nước sạch ngay theo hướng dẫn tại nơi làm việc; giữ mí mở để nước cuốn vật liệu ra ngoài. Không cố dùng khăn khô cọ vào bề mặt mắt, không nhỏ dầu hoặc các dung dịch tự pha để trung hòa. Nếu đang đeo kính áp tròng, không trì hoãn xối rửa chỉ để tìm cách tháo kính. Sau sơ cứu, cần được khám, nhất là khi mắt đau, đỏ, khó mở hoặc nhìn giảm. Khi đi khám, nói rõ xi măng khô hay vữa ướt, lượng ước tính, mắt nào bị, đã rửa trong bao lâu và còn cộm không. Trường hợp có vật cắm vào mắt hoặc bị lực va mạnh cần xử trí khác với bụi rời; không tự lấy vật đó ra. Sự an toàn của người bệnh quan trọng hơn việc hoàn thành ca trộn đang dang dở.

Chọn kính mà vẫn làm việc được

Kính quá rộng có thể để bụi đi vào từ cạnh; kính quá kín nhưng liên tục mờ có thể khiến người lao động tháo ra. Người phụ trách an toàn cần chọn loại phù hợp nguy cơ bụi và mảnh bắn, cho thử cùng mũ, khẩu trang và thiết bị khác. Kiểm tra kính khi cúi xách bao, ngửa nhìn vật liệu và xoay đầu; đây là những tư thế thực tế hơn việc thử đứng yên. Tròng xước hoặc phủ bột làm tầm nhìn kém, cần được vệ sinh hoặc thay theo hướng dẫn. Nếu công trường đổi công đoạn từ trộn thủ công sang cắt vật liệu, có thể xuất hiện nguy cơ mảnh văng khác; đánh giá lại bảo hộ trước khi làm. Nên đặt kính sạch ở vị trí dễ lấy cho người vào khu vực ngắn, không để khách hoặc thợ phụ nghĩ rằng họ ‘chỉ đứng nhìn’ nên không cần bảo vệ.

Trao đổi sau tai nạn để tránh lặp lại

Khi một người bị bụi xi măng vào mắt, nên ghi nhận công đoạn, hướng gió, thiết bị bảo hộ đang đeo và điểm rửa mắt có hoạt động không. Hỏi liệu bao bị rách, đổ từ quá cao, có người đi ngang vùng trộn hay không; tránh chỉ quy lỗi cho người bị nạn. Nếu không có điểm rửa dễ đến, cần sửa ngay. Nếu nhiều người phản ánh kính bị mờ hoặc không vừa, hãy đánh giá lại loại kính, cách bảo quản và cỡ cho từng người. Người đã được khám cần theo dõi theo chỉ dẫn bác sĩ trước khi quay lại môi trường bụi. Khi thị lực hoặc mức độ đau thay đổi, phải tái khám thay vì tự dùng thuốc cũ. Những bài học từ một sự cố nhỏ có thể phòng một chấn thương nặng hơn ở công đoạn tiếp theo.

Người giám sát nên chuẩn bị gì?

Danh sách kiểm tra trước ca có thể rất ngắn: nơi tạo bụi, che chắn tại nguồn, kính cho người làm và người ở gần, điểm rửa mắt, số liên lạc và lối ra khỏi vùng thi công. Người mới cần biết báo cho ai khi có bụi vào mắt. Ca làm ngoài trời cần xem hướng gió thay đổi, còn khu vực kín cần xem bụi đọng trên bề mặt và khả năng thông gió. Không dùng khí nén thổi bụi khỏi mặt người vì có thể đẩy hạt vào mắt mạnh hơn. Dụng cụ vệ sinh nên phù hợp quy trình công trường để tránh tạo thêm đám bụi khi quét khô. Nếu có nhà thầu phụ, cùng thống nhất vùng nguy cơ; tai nạn không phân biệt nhân sự thuộc nhóm nào. Việc chuẩn bị này không thay thế quy định pháp luật hoặc đánh giá chuyên môn an toàn lao động tại từng cơ sở, nhưng giúp biến quy định thành thao tác cụ thể.

Đừng dựa vào việc mắt đã bớt đỏ

Sau khi rửa, người lao động có thể thấy dễ chịu hơn và muốn trở lại công việc. Tuy nhiên, cảm giác ban đầu không cho biết chắc còn hạt dưới mí hay tổn thương bề mặt mắt. Nếu có tiếp xúc rõ với xi măng, đặc biệt vữa ướt hoặc lượng bột lớn, cần trình bày tình huống với nhân viên y tế để được hướng dẫn khám phù hợp. Không tự dùng thuốc nhỏ còn từ lần đau mắt trước hoặc thuốc của đồng nghiệp. Khi đi khám, mang theo thông tin loại xi măng nếu có, kể cả việc vật liệu đã pha thêm phụ gia. Nếu thị lực giảm hoặc đau tăng khi trên đường, báo ngay. Người giám sát nên sắp xếp người khác thay công đoạn nguy cơ, tránh tạo áp lực quay lại sớm. Lần kiểm tra y tế cũng là dịp ghi nhận liệu công trường có thiếu điểm rửa mắt, kính đúng cỡ hoặc che chắn tại nguồn không. Bớt đỏ là tin tốt, nhưng không phải giấy chứng nhận mắt đã an toàn.

Khi nào cần khám mắt?

Đau kéo dài, mắt đỏ, sợ sáng hoặc nhìn mờ sau rửa là lý do khám ngay trong ngày. Nếu có nhiều vật liệu bắn vào mắt, đừng đợi đến khi hết ca. Bác sĩ sẽ kiểm tra xem còn hạt trong cùng đồ hay tổn thương bề mặt mắt hay không.

Câu hỏi thường gặp

Rửa xong thấy đỡ thì có cần báo sự cố?

Nên báo theo quy trình an toàn của nơi làm việc và theo dõi triệu chứng; đau hoặc nhìn mờ cần được kiểm tra y tế.

Đọc thêm: bài liên quan trên website bệnh viện.

Nguồn tham khảo

Nguồn chuyên môn chính (truy cập 01/10/2026). Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế khám và chỉ định trực tiếp.