Nhân viên y tế: kính bảo vệ mắt trước nguy cơ giọt bắn

Trả lời nhanh: Trong chăm sóc người bệnh, mắt có thể tiếp xúc với giọt bắn, dịch cơ thể hoặc hóa chất khử khuẩn. Loại bảo vệ được chọn theo thao tác và đánh giá nguy cơ, không chỉ theo việc có đeo kính cận hay không.

Điều gì trong công việc có thể ảnh hưởng đến mắt?

Kính cận thông thường để hở hai bên nên không bảo vệ trước giọt bắn như kính bảo hộ kín phù hợp. Tấm chắn mặt che vùng mặt rộng hơn nhưng cách dùng có thể cần phối hợp với phương tiện bảo vệ mắt khác theo quy trình. Bất kỳ phương tiện nào cũng phải được đeo đúng vị trí và không cản tầm nhìn trong thao tác.

Cách giảm nguy cơ trong ca làm việc

Tuân thủ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn của đơn vị cho từng kỹ thuật; chọn kính hoặc tấm chắn đúng nguy cơ và kiểm tra sự vừa vặn. Lau, khử khuẩn hoặc thay theo hướng dẫn của nhà sản xuất và bệnh viện, đặc biệt giữa các lượt sử dụng. Tránh chạm tay bẩn lên bề mặt trong của kính, và tháo phương tiện bảo hộ theo đúng thứ tự để hạn chế tự nhiễm bẩn.

Bảo vệ mắt gắn với từng thủ thuật

Không phải mọi cuộc trao đổi với người bệnh đều có cùng nguy cơ giọt bắn. Khi dự kiến dịch cơ thể có thể văng, nhân viên cần dùng bảo vệ mắt theo đánh giá nguy cơ và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn của cơ sở. Các tình huống có thể gồm thủ thuật tạo dịch bắn, lấy mẫu, chăm sóc người bệnh ho nhiều hoặc xử lý dụng cụ bẩn. Hãy xác định nguy cơ trước khi mang găng và bắt đầu thủ thuật, vì tìm kính sau khi đã tiếp xúc thường quá muộn. Kính bảo hộ và tấm che mặt cần che đúng vùng, vừa với khẩu trang và các thiết bị khác. Kính cận là thiết bị điều chỉnh thị lực, thường không che kín vùng mắt khỏi giọt bắn. CDC/NIOSH nhấn mạnh lựa chọn bảo vệ mắt phù hợp với nguy cơ phơi nhiễm; nơi làm việc phải có quy trình cụ thể để nhân viên áp dụng thống nhất.

Đeo và tháo là hai thời điểm khác nhau

Lúc đeo, kiểm tra tròng rõ, dây hoặc gọng còn chắc, kính không đẩy khẩu trang lệch. Trong thủ thuật, tránh chạm tay dính dịch lên mặt kính để chỉnh liên tục. Khi tháo, phần trước kính có thể đã nhiễm bẩn; chỉ cầm ở vùng được quy trình cho phép và thực hiện vệ sinh tay đúng bước. Không đặt kính vừa dùng lên bàn sạch hoặc treo vào cổ áo rồi mang về. Thiết bị tái sử dụng cần làm sạch, khử khuẩn và bảo quản theo chính sách của cơ sở và hướng dẫn nhà sản xuất; thiết bị dùng một lần cần xử lý đúng loại. Các bước cụ thể có thể thay đổi theo thủ thuật, loại thiết bị và chính sách kiểm soát nhiễm khuẩn, nên nhân viên không tự thay bằng mẹo cá nhân. Diễn tập thao tác tháo ở nơi ít áp lực giúp giảm sai sót khi đang bận.

Kính bị mờ trong lúc khám hoặc thủ thuật

Hơi thở thoát lên trên khẩu trang, độ ẩm phòng và kính không vừa đều có thể làm tròng mờ. Nếu không nhìn rõ, hãy dừng thao tác ở điểm an toàn, điều chỉnh theo quy trình và thay thiết bị nếu cần. Không lật kính lên trán trong khi đang ở vùng nguy cơ, vì vùng trán không phải nơi cất thiết bị đã có thể dính giọt bắn. Kiểm tra độ kín của khẩu trang và vị trí gọng trước khi thủ thuật bắt đầu; sản phẩm chống mờ chỉ dùng khi phù hợp với vật liệu kính và chính sách cơ sở. Mỗi loại gương mặt có thể cần kích cỡ hoặc kiểu khác nhau. Một bộ kính đặt đúng chỗ nhưng buộc người dùng nhìn qua lớp sương liên tục không bảo đảm an toàn cho cả nhân viên lẫn người bệnh. Phản ánh tình trạng mờ với bộ phận kiểm soát nhiễm khuẩn để sửa lựa chọn thiết bị, không tự bỏ kính.

Sau phơi nhiễm cần làm gì?

Nếu giọt dịch bắn vào mắt, hãy thực hiện sơ cứu và báo cáo theo quy trình phơi nhiễm nghề nghiệp của cơ sở ngay, không chờ hết ca. Thông tin cần ghi gồm thủ thuật đang làm, loại dịch, thời điểm, mắt nào bị, thiết bị đang đeo và bước sơ cứu đã thực hiện. Bộ phận y tế nghề nghiệp hoặc kiểm soát nhiễm khuẩn sẽ hướng dẫn đánh giá tiếp theo tùy nguồn phơi nhiễm; nhân viên không tự suy đoán rủi ro từ vẻ ngoài người bệnh. Nếu mắt có đau, đỏ hoặc nhìn mờ, cần được khám mắt bên cạnh đánh giá phơi nhiễm. Không dùng chung thuốc nhỏ hoặc dung dịch không được quy định để xử trí. Một hệ thống báo cáo không đổ lỗi giúp tìm xem kính không có sẵn, không vừa hay quy trình thao tác đã tạo giọt bắn ngoài dự kiến, từ đó ngăn sự cố lặp lại.

Khác biệt giữa kính bảo hộ và tấm che mặt

Tấm che mặt bảo vệ một vùng rộng trên mặt và có thể hữu ích khi giọt bắn nhiều, nhưng cấu tạo mở ở phía dưới hoặc hai bên có thể để giọt đi vào. Kính bảo hộ phù hợp có thể che sát mắt hơn; lựa chọn dùng riêng hay phối hợp cần dựa trên đánh giá rủi ro và hướng dẫn cơ sở. Không quyết định chỉ theo cảm giác dễ chịu hoặc hình ảnh quảng cáo. Kiểm tra tấm che có làm méo hình, cản góc nhìn hoặc va vào dụng cụ không. Nếu người làm đeo kính cận, cần thử toàn bộ tổ hợp để bảo đảm không lớp nào bị đẩy lệch. Chỗ cất sạch và nguồn cung đủ cỡ giúp nhân viên dùng đúng hơn việc chỉ phát một kiểu duy nhất. Khi đổi từ phòng khám sang khu xử lý dụng cụ, nguy cơ thay đổi; thiết bị cũng phải được xem lại, không mang một tấm che bẩn qua nhiều khu vực.

Đào tạo nên dựa trên ca làm thật

Hãy chọn vài tình huống quen thuộc của khoa: bệnh nhân ho khi khám gần mặt, rửa dụng cụ, lấy mẫu hoặc hỗ trợ thủ thuật. Với mỗi tình huống, nhân viên xác định giọt bắn có thể đi đâu, chọn thiết bị, thử đeo và diễn tập tháo. Người phụ trách quan sát những điểm thiết bị bị mờ hoặc xô lệch, rồi sửa lựa chọn hoặc thao tác. Một bảng hướng dẫn treo ở nơi nhận thiết bị hữu ích hơn bản quy định dài ít người đọc trong ca trực. Nhân viên mới và nhân viên luân chuyển khoa cần được hướng dẫn tại chỗ, vì nguy cơ không giống nhau giữa các vị trí. Nên kiểm tra kính tái sử dụng được làm sạch ra sao, ai chịu trách nhiệm và có đủ thời gian giữa hai ca. Mục tiêu là duy trì tầm nhìn rõ, bảo vệ mắt và kiểm soát nhiễm khuẩn cùng lúc.

Vai trò của người quản lý khoa

Kính đúng loại sẽ ít được dùng nếu nằm trong kho xa phòng thủ thuật, thiếu cỡ hoặc không có quy trình làm sạch sau ca. Người quản lý cần bố trí nơi cấp phát dễ thấy, thiết bị dự phòng khi bị bẩn, và hướng dẫn rõ loại dùng một lần với loại tái sử dụng. Quan sát vài ca thực tế để biết nhân viên có phải tháo kính vì mờ, kính va khẩu trang hay trượt khi cúi không. Nếu có, hãy sửa thiết bị hoặc bố trí công việc thay vì chỉ nhắc tuân thủ. Các trường hợp giọt bắn vào mắt cần được báo cáo để đánh giá phơi nhiễm kịp thời và học từ sự cố. Người mới hoặc người luân chuyển khoa phải biết tuyến báo cáo, vì họ có thể không quen tên gọi thiết bị tại đơn vị. Truyền thông rõ ràng giúp bảo vệ mắt trở thành thao tác thường quy, không phải lựa chọn khi có thời gian.

Khi nào cần khám mắt?

Nếu dịch cơ thể hoặc hóa chất bắn vào mắt, báo sự cố, rửa theo quy trình của cơ sở và liên hệ bộ phận sức khỏe nghề nghiệp ngay. Nếu có đau, đỏ, nhìn mờ hoặc sợ sáng, cần khám mắt; không tự đánh giá nguy cơ nhiễm trùng chỉ từ cảm giác ban đầu.

Câu hỏi thường gặp

Kính cận có đủ chống giọt bắn khi làm thủ thuật?

Không nên coi là đủ. CDC phân biệt kính thông thường với kính bảo hộ chống bắn; cần áp dụng quy trình của cơ sở cho thao tác cụ thể.

Đọc thêm: bài liên quan trên website bệnh viện.

Nguồn tham khảo

Nguồn chuyên môn chính (truy cập 01/10/2026). Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế khám và chỉ định trực tiếp.