Chảy nước mắt một bên kéo dài nhiều tháng: vì sao và làm gì
Đăng ngày · 11 phút đọc
Bạn dậy buổi sáng và bên mắt phải đã ướt sẵn, nước mắt đọng ở khoé rồi tràn xuống gò má. Cả ngày phải mang theo khăn giấy, lau xong vài phút lại ướt. Khoé mắt trong hay có ghèn dính, đôi khi vùng dưới khoé mắt hơi sưng lên một chỗ nhỏ. Bên mắt kia hoàn toàn bình thường. Chuyện này đã diễn ra nhiều tháng, bạn đã nhỏ nước muối, nhỏ kháng sinh, nhỏ cả thuốc chống dị ứng mà không thay đổi gì. Vấn đề nằm ở chỗ khác: không phải mắt tiết quá nhiều nước, mà là nước mắt không thoát đi được.
Trả lời ngắn: Một mắt ướt liên tục suốt nhiều tháng, bên kia bình thường, thì hướng nghĩ chính là tắc đường thoát nước mắt chứ không phải mắt tăng tiết. Nước mắt chảy từ khoé mắt trong xuống mũi qua một hệ ống hẹp; tắc ở bất kỳ đoạn nào cũng làm nước mắt trào ra ngoài. Ở người lớn, nguyên nhân hay gặp nhất là tắc lệ đạo mắc phải, gặp nhiều ở nữ từ tuổi trung niên. Thuốc nhỏ mắt không thông được chỗ tắc.
Bấm chọn nền tảng AI để mở truy vấn trực tiếp. Prompt sẽ được tự động gửi hoặc sao chép sẵn vào bộ nhớ.
Cập nhật: 23/08/2026
AI có thể đưa ra kết quả chưa chính xác. Giá, thông số và quy định cần được đối chiếu với nguồn chính thức trước khi quyết định.
1. Vì sao chỉ một mắt lúc nào cũng ướt
Nước mắt thoát đi đâu
Mỗi lần chớp, mi mắt trải một lớp nước mắt mỏng lên bề mặt nhãn cầu rồi dồn phần cũ về phía khoé mắt trong. Từ đó nước mắt đi qua bốn đoạn nối tiếp nhau:
- Điểm lệ — hai lỗ rất nhỏ ở bờ mi trên và mi dưới, sát khoé mắt trong. Đường kính chỉ khoảng nửa milimet.
- Ống lệ — hai ống ngắn dẫn từ điểm lệ đi vào trong rồi mở vào túi lệ.
- Túi lệ — khoang nhỏ nằm trong hố xương cạnh sống mũi, ngay dưới khoé mắt trong. Chỗ sưng mà nhiều người bệnh mô tả chính là vị trí này.
- Ống lệ mũi — đoạn cuối, đi trong xương xuống hốc mũi. Đây là lý do khi khóc nhiều bạn phải sụt sịt.
Toàn bộ đường đi này rất hẹp và riêng biệt hoàn toàn giữa hai bên.
Vì sao tắc ở đâu cũng làm nước mắt trào ra
Hãy hình dung một chậu rửa có vòi mở nhỏ nhưng chảy liên tục. Nghẽn ở miệng lỗ hay ở đoạn sâu bên dưới thì kết quả nhìn từ ngoài đều giống nhau: nước dâng lên rồi tràn. Mắt cũng vậy: tuyến lệ vẫn tiết đúng lượng như trước, nhưng lượng ấy không đi được nữa nên trào qua bờ mi. Vì thế mắt ướt mà không đỏ dữ dội, ít khi đau, thị lực vẫn bình thường — bản thân nhãn cầu không viêm.
Chi tiết đáng giá nhất là chỉ một bên. Các nguyên nhân làm mắt tăng tiết — dị ứng, khô mắt gây tiết bù trừ, viêm bờ mi — gần như luôn ảnh hưởng cả hai mắt. Xem thêm bài khô mắt: nguyên nhân và xử trí và viêm bờ mi mắt.
Các nguyên nhân thường gặp ở người lớn
Tắc lệ đạo mắc phải
Đây là nguyên nhân hay gặp nhất ở người lớn, và gặp nhiều rõ rệt ở nữ từ tuổi trung niên trở lên. Ống lệ mũi ở nữ vốn hẹp hơn, cộng thêm nhiều năm viêm niêm mạc nhẹ lặp lại làm thành ống dày lên, xơ lại rồi bít dần. Ban đầu ống chỉ hẹp: mắt ướt khi trời lạnh, khi ra gió. Về sau ống tắc hẳn: mắt ướt suốt ngày, khoé mắt trong luôn có dịch nhầy đục vì dịch ứ trong túi lệ trào ngược lên.
Viêm túi lệ
Túi lệ chứa dịch ứ lâu ngày trở thành nơi thuận lợi cho vi khuẩn. Viêm túi lệ có hai dạng khác hẳn nhau về mức độ khẩn.
Dạng mạn tính dai dẳng: khoé mắt trong hơi phồng, ấn vào thấy dịch nhầy trào ra ở điểm lệ, mắt hay đỏ và có ghèn tái đi tái lại. Người bệnh thường được điều trị như viêm kết mạc nhiều đợt mà không ai tìm ra lý do nó cứ quay lại đúng một bên.
Dạng cấp thì khác: vùng dưới khoé mắt trong sưng nề, đỏ, đau rõ, da căng nóng, có thể kèm sốt. Đây là tình huống cần khám sớm, vì ổ nhiễm khuẩn nằm sát hốc mắt. Nhóm này được bàn thêm ở bài sưng nề quanh mắt và sốt.
Hẹp điểm lệ
Chỗ tắc có thể nằm ngay tại cửa vào. Điểm lệ bị hẹp hoặc bị một lớp mô mỏng che khuất do viêm bờ mi lâu năm, do dùng một số thuốc nhỏ mắt kéo dài, hoặc do thay đổi cấu trúc bờ mi theo tuổi. Ống dẫn bên dưới vẫn thông, nhưng nước mắt không vào được nên vẫn trào ra. Nhóm này dễ bỏ sót nếu không khám bằng đèn khe có độ phóng đại đủ lớn.
Sỏi túi lệ
Trong túi lệ ứ dịch lâu ngày, chất nhầy, tế bào bong và muối khoáng có thể kết lại thành khối rắn. Sỏi gây tắc kiểu lúc thông lúc không: có ngày mắt ướt ít, có ngày ướt nhiều. Kiểu lên xuống này hay bị hiểu là bệnh đã đỡ rồi tái phát.
Mi lật và lông mi quặp
Khi bờ mi dưới quay ra ngoài, thường do cơ vùng mi nhão đi theo tuổi, điểm lệ không còn áp vào bề mặt nhãn cầu nên không hứng được nước mắt. Ngược lại, lông mi quặp vào trong cọ vào giác mạc mỗi lần chớp, làm mắt tiết thêm nước mắt trong khi đường thoát vẫn bình thường. Cảm giác cọ xát dai dẳng kiểu này còn được mô tả ở bài cộm mắt kéo dài không tìm ra dị vật.
Di chứng sau chấn thương hoặc phẫu thuật vùng mũi xoang
Ống lệ mũi đi trong xương, sát vách mũi. Một lần gãy xương vùng gò má, một lần mổ xoang hay mổ chỉnh vách ngăn đều có thể làm ống này bị chèn hoặc dính lại bằng mô sẹo. Triệu chứng xuất hiện sau sự kiện đó, có thể muộn vài tháng, và luôn ở đúng bên bị can thiệp. Hãy chủ động kể với bác sĩ mọi chấn thương và phẫu thuật vùng mặt mũi, kể cả đã lâu.
Ở trẻ sơ sinh thì khác
Ở trẻ mới sinh, chảy nước mắt một bên kèm ghèn thường là tắc lệ đạo bẩm sinh: đoạn cuối ống lệ mũi còn một màng mỏng chưa mở ra khi trẻ chào đời. Mắt trẻ lúc nào cũng ướt, ghèn đọng ở khoé mắt trong, mi dính sau giấc ngủ, nhưng lòng trắng không đỏ rõ. Phần lớn tự thông trong năm đầu đời. Việc cần làm là đưa trẻ đi khám nhi hoặc chuyên khoa mắt trẻ em để được xác định đúng và hướng dẫn cách xoa vùng túi lệ, thay vì tự nhỏ kháng sinh nhiều đợt.
2. Khi nào cần đi khám
🔴 Đi khám ngay trong hôm nay
- Sưng đỏ đau vùng khoé mắt trong kèm sốt — đây là hình ảnh của viêm túi lệ cấp, cần xử lý ngay chứ không chờ qua ngày.
- Vùng sưng lan rộng ra mi mắt và quanh hốc mắt, da nóng đỏ, mi khó mở.
- Mắt ướt kèm thị lực giảm, đau sâu trong mắt hoặc sợ ánh sáng rõ rệt.
- Dịch chảy ra có mủ đặc hoặc lẫn máu.
- Triệu chứng xuất hiện ngay sau một chấn thương vùng mặt.
Nên đi khám trong vài ngày tới
- Một mắt ướt liên tục quá bốn đến sáu tuần không tự đỡ.
- Khoé mắt trong phồng thành một chỗ nhỏ, ấn vào có dịch trào ra ở bờ mi.
- Mắt đó đỏ và có ghèn tái phát nhiều đợt, dùng thuốc thì đỡ rồi lại quay lại.
- Nước mắt chảy nhiều đến mức da mi và gò má bị hăm đỏ.
- Bạn thuộc nhóm hay gặp: nữ từ tuổi trung niên, người có bệnh mũi mạn tính, người từng mổ mũi xoang. Người cao tuổi xem thêm bài mắt người cao tuổi khám định kỳ.
Buổi khám thường gồm những gì
Bác sĩ sẽ hỏi bên nào bị, bắt đầu từ khi nào, ướt cả ngày hay chỉ khi ra gió, dịch trong hay đục, đã dùng thuốc gì, có mổ mũi xoang hay chấn thương vùng mặt bao giờ chưa. Sau đó đo thị lực từng mắt và khám bề mặt mắt bằng đèn khe để xem điểm lệ có mở đúng chỗ không, bờ mi có lật ra hay lông mi có quặp vào, đồng thời loại trừ nguyên nhân ở giác mạc hoặc kết mạc.
Ba việc sau là phần riêng của nhóm bệnh này:
Ấn vùng túi lệ. Bác sĩ ấn nhẹ ngón tay vào chỗ giữa khoé mắt trong và sống mũi rồi quan sát bờ mi. Nếu có dịch nhầy hoặc mủ trào ra ở điểm lệ, điều đó cho biết túi lệ đang ứ dịch và đoạn tắc nằm bên dưới túi. Dịch trào ra có thể được lấy làm xét nghiệm tìm vi khuẩn. Thử thoát thuốc nhuộm. Bác sĩ nhỏ một giọt fluorescein — thuốc nhuộm màu vàng cam dùng trong nhãn khoa — vào khe mi, rồi sau vài phút kiểm tra xem thuốc còn đọng trên bề mặt mắt hay đã trôi hết. Bên thoát tốt sẽ sạch màu; bên tắc vẫn còn đọng rõ.
Bơm rửa lệ đạo. Đây là bước xác nhận. Sau khi nhỏ thuốc tê bề mặt, bác sĩ đưa một đầu tù rất nhỏ vào điểm lệ và bơm nước muối. Nếu đường thoát thông, bạn sẽ cảm thấy nước xuống họng. Nếu nước trào ngược ra điểm lệ, đường thoát bị tắc — và tuỳ nước trào ra ở lỗ nào, bác sĩ suy ra chỗ tắc nằm trên hay dưới túi lệ. Với trường hợp phức tạp hoặc liên quan chấn thương, có thể cần thêm chẩn đoán hình ảnh vùng mũi xoang.
Những thứ nên mang theo được liệt kê ở trang trước khi đi khám và bài đi khám mắt cần chuẩn bị gì.
3. Làm gì trong lúc chờ khám
Việc nên làm
Xoa vùng túi lệ. Đặt đầu ngón tay sạch lên chỗ giữa khoé mắt trong và sống mũi, ấn nhẹ rồi vuốt xuôi xuống dưới, khoảng mười lần, ngày hai đến ba lượt. Động tác này tạo áp lực đẩy dịch ứ đi và giúp đoạn hẹp không bít lại hẳn.
Lau đúng chiều và giữ khoé mắt sạch. Dùng gạc sạch thấm nước muối sinh lý, lau từ khoé mắt trong ra ngoài, mỗi miếng dùng một lần rồi bỏ.
Ghi lại diễn biến trước khi đi khám. Bên nào, ướt cả ngày hay theo lúc, dịch trong hay đục, có bao giờ sưng đau chưa và sưng mấy lần.
Dùng nước mắt nhân tạo nếu mắt còn cộm rát. Nó không mở được chỗ tắc, nhưng giúp bề mặt mắt dễ chịu hơn khi có kèm khô mắt hoặc lông mi cọ. Cách chọn loại phù hợp ở bài nước mắt nhân tạo dùng thế nào.
Việc không nên làm
Đừng nhỏ thêm thuốc khi đã dùng nhiều loại mà không đỡ. Nhiều tháng nhỏ thuốc không kết quả chính là dữ kiện quan trọng: vấn đề nằm ở đường thoát, không nằm ở bề mặt mắt. Thuốc nhỏ có corticoid dùng dài ngày mà không có chỉ định còn có thể làm tăng nhãn áp.
Đừng bóp mạnh hay cố nặn chỗ sưng ở khoé mắt trong. Khi đang viêm cấp, việc này có thể đẩy ổ nhiễm khuẩn vào sâu hơn.
Đừng chờ cho nó tự hết. Ở người lớn, tắc lệ đạo mắc phải rất ít khi tự thông trở lại. Càng để lâu, túi lệ càng giãn và xơ hoá.
Đừng nhỏ sữa mẹ, đắp lá hay xông hơi lá vào mắt — không làm sạch được ổ dịch ứ mà còn đưa thêm vi khuẩn vào một chỗ đang thuận lợi cho chúng.
Điều bài viết này không thay được
Bài viết giúp bạn hiểu vì sao một mắt ướt mãi không đỡ và biết cần hỏi bác sĩ điều gì. Nhưng nó không ấn được túi lệ để xem dịch có trào ra, không bơm rửa lệ đạo để biết chỗ tắc nằm ở đoạn nào, và không phân biệt được hẹp điểm lệ với tắc ống lệ mũi. Nếu bạn có dấu hiệu 🔴, hoặc đã chịu đựng đủ lâu, hãy đặt lịch khám; thông tin ở trang liên hệ. Chuyên khoa giác mạc kết mạc tiếp nhận các bệnh ở bề mặt mắt, và người ở gần có thể xem khám mắt tại Bắc Ninh.
4. Câu hỏi thường gặp
Vì sao tôi nhỏ đủ loại thuốc mà mắt vẫn ướt?
Vì thuốc nhỏ tác động lên bề mặt mắt, còn chỗ hỏng lại nằm ở đường ống dẫn nước mắt xuống mũi. Kháng sinh xử lý được vi khuẩn, thuốc chống dị ứng xử lý được ngứa, nhưng không loại nào nới được một đoạn ống đã xơ hẹp. Việc nhỏ nhiều loại mà không đỡ chính là dấu hiệu nên chuyển hướng sang khảo sát đường thoát nước mắt.
Chảy nước mắt một bên có tự hết được không?
Ở trẻ sơ sinh bị tắc lệ đạo bẩm sinh thì phần lớn tự thông trong năm đầu đời. Ở người lớn, tắc lệ đạo mắc phải rất ít khi tự thông lại, vì nguyên nhân là mô xơ chứ không phải một màng mỏng chưa mở. Nếu đã kéo dài nhiều tháng, hướng thực tế là đi khám để xác định vị trí tắc thay vì chờ thêm.
Chỗ sưng nhỏ dưới khoé mắt trong là gì?
Rất có thể là túi lệ đang căng vì ứ dịch. Dấu hiệu gợi ý là khi ấn nhẹ vào đó, dịch nhầy hoặc dịch đục trào ra ở bờ mi gần khoé mắt trong. Nếu chỗ này chỉ phồng nhẹ và không gây đau, hãy đi khám trong vài ngày tới. Nếu nó sưng đỏ, đau, da nóng hoặc kèm sốt, cần đi khám ngay trong hôm nay.
Bơm rửa lệ đạo có đau không?
Bác sĩ nhỏ thuốc tê bề mặt trước, nên cảm giác chủ yếu là tức nhẹ ở khoé mắt và vị hơi mặn khi nước muối xuống họng. Thủ thuật diễn ra trong ít phút và thường được làm ngay trong buổi khám.
Tại sao phụ nữ trung niên hay bị hơn?
Ống lệ mũi ở nữ vốn có đường kính nhỏ hơn, và cấu trúc xương quanh ống cũng hẹp hơn. Cộng thêm nhiều năm viêm niêm mạc nhẹ lặp lại cùng thay đổi nội tiết theo tuổi, thành ống dày lên rồi bít dần.
Con tôi mới sinh, một mắt lúc nào cũng ướt và có ghèn, có phải bệnh nặng?
Đây thường là tắc lệ đạo bẩm sinh, phần lớn tự thông trong năm đầu đời. Việc cần làm là đưa con đi khám để được xác định đúng và hướng dẫn cách xoa vùng túi lệ, thay vì tự nhỏ kháng sinh nhiều đợt. Hãy đi ngay nếu vùng khoé mắt trong sưng đỏ, con quấy nhiều hoặc có sốt.